Hình sự- Bắc, Chủ, Dân, Luyền và Ngọc cùng một số người khác chơi ở nhà chị Hồng. Thấy anh Ngọc hút thuốc, Bắc hỏi xin một điếu nhưng anh Ngọc nói là không có. Đến khoảng 22h30’, Bắc, Dân, Chủ, Luyền ra về, anh Ngọc vẫn ở lại. Khi đến ngã ba cách nhà chị Hồng khoảng 200m, bồn người ngồi chơi. Bắc nói “thằng Ngọc hay nói phét, hay sĩ diện, phải đánh cho nó một trận để cảnh cáo, hôm nay nó về đấy, chúng mày có đánh không”. Thấy Bắc nói vậy, Dân, Chủ và Luyền can ngăn rồi bỏ đi. Cùng lúc đó, thấy ánh đèn pin ở nhà chị Hồng ra, đoán là anh Ngọc, Bắc lấy đoạn cọc tre dài khoảng 60cm, đường kính 4-5cm đầu gốc nhiều mấu, đứng nấp bờ rào chờ anh Ngọc đến để đánh. Khi anh Ngọc đạp xe đến, Bắc chạy ra chặn đầu xe, đồng thời dùng hai tay cầm đoạn tre vụt một nhát vào vùng đầu phía trái làm anh Ngọc ngã xuống đường. Anh Ngọc được đưa đi cấp cứu nhưng do vết thương nặng, đến 2h00 sáng ngày 03.08.2000 thì chết. Theo kết quả giám định pháp y, anh Ngọc bị vật cứng tác động vào vùng trái đầu gây tổn thương vỡ dập xương sọ dẫn đến chết. HỎI: 1. Hãy định tội danh đối với Bắc (2 điểm) 2. Anh (chị) hãy xác định các tình tiết tăng nặng định khung và các tình tiết tăng nặng khác (2 điểm) 3. Giả sử Bắc vừa chấp hành bản án 7 năm tù về tội Trộm cắp tài sản thì Bắc được coi là phạm tội với tình tiết “tái phạm” hay “tái phạm nguy hiểm” (2 điểm) 4. Giả sử Ngọc không chết mà chỉ bị thương tích 61% thì tội danh của Bắc được xác định như thế nào (1 điểm).

Đề bài số 4

Bắc, Chủ, Dân, Luyền và Ngọc cùng một số người khác chơi ở nhà chị Hồng. Thấy anh Ngọc hút thuốc, Bắc hỏi xin một điếu nhưng anh Ngọc nói là không có. Đến khoảng 22h30’, Bắc, Dân, Chủ, Luyền ra về, anh Ngọc vẫn ở lại. Khi đến ngã ba cách nhà chị Hồng khoảng 200m, bồn người ngồi chơi. Bắc nói “thằng Ngọc hay nói phét, hay sĩ diện, phải đánh cho nó một trận để cảnh cáo, hôm nay nó về đấy, chúng mày có đánh không”. Thấy Bắc nói vậy, Dân, Chủ và Luyền can ngăn rồi bỏ đi. Cùng lúc đó, thấy ánh đèn pin ở nhà chị Hồng ra, đoán là anh Ngọc, Bắc lấy đoạn cọc tre dài khoảng 60cm, đường kính 4-5cm đầu gốc nhiều mấu, đứng nấp bờ rào chờ anh Ngọc đến để đánh. Khi anh Ngọc đạp xe đến, Bắc chạy ra chặn đầu xe, đồng thời dùng hai tay cầm đoạn tre vụt một nhát vào vùng đầu phía trái làm anh Ngọc ngã xuống đường. Anh Ngọc được đưa đi cấp cứu nhưng do vết thương nặng, đến 2h00 sáng ngày 03.08.2000 thì chết. Theo kết quả giám định pháp y, anh Ngọc bị vật cứng tác động vào vùng trái đầu gây tổn thương vỡ dập xương sọ dẫn đến chết.

          HỎI:

1. Hãy định tội danh đối với Bắc (2 điểm)

2. Anh (chị) hãy xác định các tình tiết tăng nặng định khung và các tình tiết tăng nặng khác (2 điểm)

3. Giả sử Bắc vừa chấp hành bản án 7 năm tù về tội Trộm cắp tài sản thì Bắc được coi là phạm tội với tình tiết “tái phạm” hay “tái phạm nguy hiểm” (2 điểm)

4. Giả sử Ngọc không chết mà chỉ bị thương tích 61% thì tội danh của Bắc được xác định như thế nào (1 điểm).

Lời mở đầu:

Tính mạng, sức khỏe là vốn quý của con người, là nhân tố đảm bảo cho sự tồn tại của mỗi người. Hành vi giết người từ đông, tây, kim, cổ đều bị coi là dã man tàn ác, nó không những gây đau thương tang tóc cho gia đình nạn nhân, phá vỡ tế bào của xã hội mà còn gây mất trật tự trị an ở địa phương, tạo nên tâm lý hoang mang lo sợ trong quần chúng nhân dân. Do đó BLHS năm 1999 đã quy định khá cụ thể về các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người để bảo vệ cuộc sống của xã hội. Sau đây, chúng ta hãy cùng tìm hiểu vụ án số 6 để hiểu rõ hơn về tội danh trên.

   

Nội dung:

1. Bắc phạm tội giết người theo điều 93 BLHS.

Bởi vì: Hành vi phạm tội của Bắc có đầy đủ dấu hiệu pháp lý của tội giết người. Cụ thể:

* Mặt khách quan của tội phạm:

– Hành vi khách quan của tội phạm

        Hành vi khách quan của tội giết người là hành vi tước đoạt trái pháp luật tính mạng của người khác.

        Hành vi tước đoạt tính mạng người khác được hiểu là hành vi có khả năng gây ra cái chết cho con người, chấm dứt sự sống của họ. Những hành vi không có khả năng này không thể là hành vi khách quan của tội giết người. Hành vi khách quan của tội giết người cũng còn có thể là không hành động. Đó là những trường hợp chủ thể có nghĩa vụ phải hành động, phải làm những việc nhất định để đảm bảo sự an toàn về tính mạng của người khác nhưng họ đã không hành động, không thực hiện những việc làm đó. Không hành động của họ trong những trường hợp này cũng có khả năng gây ra cái chết cho người khác.

        Đối tượng của hành vi tước đoạt tính mạng chỉ có thể là con người đang sống.

 Ở trong tình huống đề bài đưa ra:

        Bắc lấy đoạn cọc tre dài khoảng 60cm, đường kính 4-5cm đầu gốc nhiều mấu…dùng 2 tay cầm đoạn tre vụt một nhát vào vùng đầu phía trái của anh Ngọc.

        Hành vi dùng cọc tre đánh vào vùng đầu của Bắc có khả năng gây ra cái chết cho anh Ngọc. Hành vi của Bắc gây ra cũng là trái với pháp luật.

– Hậu quả của tội phạm:

        Hậu quả được quy định là dấu hiệu bắt buộc trong CTTP tội giết người là hậu quả chết người. Tội giết người chỉ được coi là tội phạm hoàn thành khi có hậu quả chết người. Nếu hậu quả chết người không xảy ra vì nguyên nhân khách quan thì hành vi phạm tội bị coi là tội giết người chưa đạt hoặc là tội cố ý gây thương tích, tùy thuộc vào lỗi của người phạm tội.

Trong tình huống trên thì có hậu quả chết người  đã  xảy ra đối với anh Ngọc theo giám định pháp ý anh Ngọc bị vật cứng tác động vào vùng trái đầu gây tổn thương vỡ dập xương sọ dẫn đến chết.

– QHNQ giữa hành vi khách quan và hậu quả chết người

        Người có hành vi tước đoạt trái pháp luật tính mạng người khác chỉ phải chịu TNHS về hậu quả chết người đã xảy ra nếu hành vi họ đã thực hiện là nguyên nhân của hậu quả chết người đã xảy ra đó.

          Trong tình huống thì hành vi Bắc dùng cọc tre vụt một nhát vào vùng đầu phía trái là nguyên nhân gây ra cái chết cho anh Ngọc. Như vậy, giữa hành vi của Bắc và hậu quả chết người của anh Ngọc có mối quan hệ nhân quả với nhau, Bắc phải TNHS về hậu quả chết người của anh Ngọc.

* Mặt chủ quan của tội phạm:

Lỗi của người phạm tội

        Lỗi của người phạm tội là lỗi cố ý. Lỗi cố ý ở đây có thể là lỗi cố ý trực tiếp hoặc lỗi cố ý gián tiếp.

+ Lỗi cố ý trực tiếp: người phạm tội thấy trước hậu quả chết người có thể xảy ra (hoặc tất nhiên xảy ra) nhưng vì mong muốn hậu quả đó nên đã thực hiện hành vi phạm tội.

+ Lỗi cố ý gián tiếp: người phạm tội nhận thức hành vi của mình có khả năng gây nguy hiểm đến tính mạng người khác, thấy trước hậu quả chết người có thể xảy ra những để đạt được mục đích của mình người phạm tội có ý thức để mặc cho hậu quả xảy ra hay nói cách khác, họ có ý thức chấp nhận hậu quả đó.

Trong tình huống thì lỗi của Bắc là cố ý gián tiếp:

Vì : + Sau khi bốn người là Bắc, Dân, Chủ, Luyền ra về thì Bắc nói với ba người còn lại là: “thằng Ngọc hay nói phét, hay sĩ diện, phải đánh cho nó một trận để cảnh cáo, hôm nay nó về đấy, chúng mày có đánh không”. Như vậy là Bắc đã cố ý muốn đánh anh Ngọc, mục đích của Bắc là đánh Ngọc để cảnh cáo Ngọc, chứ hoàn toàn không mong muốn cho Ngọc chết.

        + Dân, Chủ, Luyền đã can ngăn mà Bắc vẫn thực hiện hành vi đánh anh Ngọc như vậy hành vi của Bắc là cố ý

        + Bắc đã dùng cọc tre dài khoảng 60cm, đường kính 4-5cm đầu gốc nhiều mấu, đứng nấp bờ rào chờ anh Ngọc đến đánh…Hành vi này thể là Bắc đã có sự chuẩn bị cho hành vi phạm tội của mình

        + Việc Bắc dùng hai tay cầm đoạn tre vụt một nhát vào vùng đầu phía trái khiến anh Ngọc ngã xuống đường và sau đó chết khi đi cấp cứu. Hành vi của Bắc cho thấy là Bắc đã nhận thức việc đánh vào đầu anh Ngọc là nguy hiểm, có khả năng gây ra chết người cho anh Ngọc nhưng Bắc vẫn thực hiện và có ý thức chấp nhận hậu quả…

           Như vậy, từ các dấu hiệu pháp lý trên thì tội danh của Bắc là tội giết người theo điều 93 BLHS.

2. Xác định các tình tiết tăng nặng định khung và các tình tiết tăng nặng khác

Tình tiết tăng nặng định khung:

          Các tình tiết định khung là những tình tiết làm tăng nặng hoặc giảm nhẹ một mức độ đáng kể tính chất nguy hiểm của một loại tội. Khi chúng xảy ra ở một loại tội nào đó làm cho tính chất nguy hiểm của loại tội thay đổi hẳn(hoặc nặng thêm, hoặc nhẹ đi) dựa vào đó mà nhà làm luật ghi thành một cấu thành khác, với một khung hình phạt riêng.

Tình tiết tăng nặng khác

          Tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự là tình tiết được quy định trong Bộ luật hình sự với tính chất là tình tiết tăng nặng chung và là một trong những căn cứ để Tòa án quyết định hình phạt đối với người phạm tội theo hướng nghiêm khắc hơn trong phạm vi một khung hình phạt nếu trong vụ án hình sự có tình tiết này.

Xét trong tình huống của bài:

-Tình tiết tăng nặng định khung trong tình huống này là: phạm tội có tính chất côn đồ.

          Theo đề bài, Bắc đã nói “thằng Ngọc hay nói phét, hay sĩ diện, phải đánh cho nó một trận để cảnh cáo, hôm nay nó về đấy, chúng mày có đánh không”. Đây là chi tiết khởi đầu để có thể khẳng định hành vi phạm tội của Bắc có tính hung hãn cao độ. Trong tình huống này, anh Ngọc chỉ từ chối việc cho Bắc một điếu thuốc, không có tính chất gây hấn với hung thủ, vậy mà chỉ vì chuyện này mà Bắc sẵn sàng “đánh cho anh Ngọc một trận để cảnh cáo”. Và hành vi tiếp theo của  Bắc chạy ra chặn đầu xe, đồng thời dung hai tay cầm đoạn tre vụt một nhát vào vùng đầu phía trái làm anh Ngọc ngã xuống đường”. Ở đây, Bắc đã đánh anh Ngọc không phải vào lưng, tay, chân… mà là đầu, một trong những bộ phân có thể tai nạn nguy hiểm cho người. Và chính vì việc đánh vào đầu anh Ngọc của hung thủ đã dẫn đến việc anh Ngọc bị tử vong do “vật cứng tác động vào vùng trái đầu gây tổn thương vỡ dập xương sọ dẫn đến chết”. Hành vi này cho thấy hung thủ là người có tính hung hăng cao độ, coi thường tính mạng của người khác, sẵn sàng đánh, giết người khác vì những nguyên cớ nhỏ nhặt.

  -Tình tiết tăng nặng khác: cố tình thực hiện tội phạm đến cùng.

          Cố tình thực hiện tội phạm đến cùng - quy định tại điểm e khoản 1 Điều 48 BLHS. Cố tình thực hiện tội phạm đến cùng được hiểu là quyết tâm thực hiện bằng được ý định phạm tội và hành vi phạm tội, mặc dù có sự can ngăn của người khác hoặc có những trở ngại khác trong quá trình thực hiện tội phạm.  Trong vụ án này, khi tên Bắc có ý định phạm tội đối với anh Ngọc và rủ rê những tên khác, 3 người là Dân, Chủ và Luyền đã có lời can ngăn sau đó bỏ đi nhưng tên Bắc vẫn không nghe mà một mình thực hiện hành vi phạm tội. có nghĩa là hắn đã quyết tâm thực hiện tội phạm đến cùng mặc dù đã có người khác can ngăn, như vậy, ý định phạm tội của hắn đã thể hiện rõ.

     Với tình tiết cố tình thực hiện tội phạm đến cùng, tên Bắc sẽ phải chịu tăng nặng trách nhiệm hình sự vì những hành vi của mình.

          Từ những điều đã phân tích trên, có thể thấy hành vi của Bắc là hành vi giết người, và  có tình tiết định khung tăng nặng theo quy định tại điều 93, khoản 1, điểm n. Trong trường hợp này, tính tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự “có tính chất côn đồ” là tình tiết được luật quy định với tính chất là yếu tố định khung hình phạt đối với một tội giết người, làm thay đổi mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi và là căn cứ cho phép Tòa án tăng mức hình phạt đối với Bắc, chuyển khung hình phạt từ khoản 2 Điều 93 sang khoản 1 Điều 93. Vì vậy, theo quy định tại Khoản 2, Điều 48 BLHS 1999 thì tính tiết thực hiện tội phạm có tính chất côn đồ của Bắc đã là tình tiết định khung hình phạt thì không còn tính là tình tiết tăng nặng theo Khoản 1, Điều 48 nữa. Trong tình huống này, tình tiết tăng nặng TNHS khác của Bắc là cố tình thực hiện tội phạm đến cùng.

3. Giả sử Bắc vừa chấp hành bản án 7 năm tù về tội Trộm cắp tài sản thì Bắc được coi là phạm tội với tình tiết “tái phạm” hay “tái phạm nguy hiểm”.

  Theo như phân tích ở phần 1 thì Bắc phạm tội Giết người theo điều 93 BLHS với lỗi cố ý.  Mà như đã phân tích ở phần 2 thì hành vi của Bắc có tích chất côn đồ. Do vậy Bắc sẽ bị xử theo điểm n, khoản 1 điều 93: giết người “có tính chất côn đồ”. Và mức hình phạt mà Bắc có thể phải chịu là “từ mười hai năm đến hai mươi năm, tù chung thân hoặc tử hình”

Theo khoản 3 Điều 8 BLHS về phân loại tội phạm thì: “Tội phạm ít nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại không lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến ba năm tù; tội phạm nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại lớn cho xã hội mà mức cao nhất là của khung hình phạt đối với tội ấy là đến bảy năm tù; tội phạm rất nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại rất lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến mười lăm năm tù; tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại đặc biệt lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là trên mười lăm năm tù, tù chung thân hoặc tử hình”.

Vì vậy, kết hợp với khoản 3 Điều 8 BLHS, ta xác định được tội phạm mà Bắc thực hiện là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

Theo đề bài, Bắc vừa chấp hành bản án 7 năm tù về tội trộm cắp tài sản. Mức án 7 năm tù ở đây là mức án mà tòa tuyên đối với Bắc về tội trộm cắp tài sản. Mà để phân loại tội phạm thì ta dựa vào mức cao nhất của khung hình phạt đối với loại tội ấy chứ không thể dựa vào mức án toàn đã tuyên. Như vậy, bản án 7 năm tù của Bắc với tội trộm cắp tài sản có thể là tội nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng. 

Ta xét điều 138 BLHS về tội trộm cắp tài sản. Lỗi ở đây luôn là lỗi cố ý. Bản án bảy năm của Bắc có thể nằm trong khoản 2 hoặc khoản 3, 4 của điều 138. Nếu như Bắc phạm tội trộm cắp tài sản theo khoản 2 điều 138 với mức cao nhất của khung hình phạt là “bảy năm tù” thì Bắc phạm tội nghiêm trọng. Nếu phạm tội theo khoản 3 điều 138 với mức cao nhất của khung hình phạt là “ mười lăm năm” thì Bắc phạm tội rất nghiêm trọng. Nếu phạm tội theo khoản 4 điều 138 với mức cao nhất của khung hình phạt là “hai mươi mươi năm hoặc tù chung thân” thì Bắc phạm tội đặc biệt nghiêm trọng ( Phạm tội theo khoản 3 hoặc khoản 4 thì mức án đã được giảm nhẹ).

          Điều 49 BLHS quy định:

“1. Tái phạm là trường hợp đã bị kết án, chưa được xóa án tích mà lại phạm tội do cố ý hoặc phạm tội rất nghiêm trọng, tội đặc biệt nghiêm trọng do vô ý.

2. Những trường hợp sau đây được coi là tái phạm nguy hiểm:

a, Đã bị kết án về tội rất nghiêm trọng, tội đặc biệt nghiêm trọng do cố ý, chưa được xóa án tích mà lại phạm tội rất nghiêm trọng, tội đặc biệt nghiêm trọng do cố ý;

b, Đã tái phạm, chưa được xóa án tích mà lại phạm tội do cố ý”.

 Ở đây, xảy ra 2 trường hợp:

Trường hợp thứ nhất: Nếu mức án 7 năm tù thuộc quy định tại khoản 2 Điều 138 BLHS về tội trộm cắp tài sản thì tội phạm mà Bắc thực hiện có tình tiết “tái phạm”. Bởi vì, Bắc vừa chấp hành bản án 7 năm tù, chưa được xóa án tích lại phạm tội do cố ý (như đã phân tích ở phần 1) nên thỏa mãn khoản 1 Điều 49 BLHS. Do đó, tội phạm Bắc thực hiện có tình tiết “tái phạm”.

Trường hợp thứ hai: Nếu mức án 7 năm tù thuộc quy định tại khoản 3 Điều 138 BLHS hoặc khoản 4 Điều 138 BLHS (đã được giảm nhẹ) thì tội phạm mà Bắc thực hiện có tình tiết “tái phạm nguy hiểm”. Bởi vì, nếu tội phạm của Bắc bị xét xử theo khoản 3 hoặc khoản 4 Điều 138 BLHS thì tội phạm mà Bắc thực hiện là tội phạm rất nghiêm trọng (khoản 3) hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng (khoản 4). Mặt khác, tội trộm cắp tài sản lại là tội thực hiện do lỗi cố ý. Hơn nữa, Bắc chưa được xóa án tích mà lại phạm tội đặc biệt nghiêm trọng do cố ý (như đã phân tích ở trên). Do các yếu tố trên đều thỏa mãn khoản 2 Điều 49 BLHS nên tội phạm mà Bắc thực hiện có tình tiết “tái phạm nguy hiểm”.

4. Giả sử Ngọc không chết mà chỉ bị thương tích 61% thì tội danh của Bắc được xác định là tội : cố ý gây thương tích.

          Vì trong trường hợp này, hành vi và hậu quả của Bắc có đầy đủ dấu hiệu pháp lí của tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe cho người khác theo quy định tại Điều 104 BLHS.  Hành vi mà Bắc thực hiện trong trường hợp trên đã gây ra thương tích cho anh Ngọc, hành vi đó được thực hiện qua công cụ là đoạn cọc tre dài khoảng 60cm, đường kính 4-5cm đầu gốc nhiều mấu, hậu quả để lại là làm cho anh Ngọc bị thương tích 61%.  Xét về yếu tố lỗi trong trường hợp này, lỗi mà Bắc gây ra trong trường hợp này là lỗi cố ý trực tiếp. Lỗi là trạng thái tâm lí  chủ quan của con người đôi với hành vi nguy hiểm cho xã hội của mình và đối với hậu quả do hành vi đó gây ra được biểu hiện dưới hình thức cố ý hoặc vô ý. Trong tình huống này, Bắc hoàn toàn nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi đó và mong muốn hậu quả xảy ra.

          Về mặt lí trí: Bắc nhận thức rõ tính chất nguy hiểm là gây thiệt hại về sức khỏe cho Ngọc thông qua hành vi của mình và hoàn toàn thấy trước hậu quả của hành vi này là gây ra thương tích cho Ngọc.

          Về mặt ý chí: Bắc mong muốn hậu quả phát sinh và hậu quả của hành vi mà Bắc thực hiện hoàn toàn phù hợp với mục đích, mong muốn của Bắc. Mong muốn của Bắc là gây thương tích cho Ngọc để cảnh cáo Ngọc.  

          Có quan điểm cho rằng Ngọc không chết mà chỉ bị thương tích 61% thì Bắc bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội giết người chưa đạt. Chúng em không đồng ý với quan điểm này. Vì Bắc không mong muốn cái chết xảy ra với anh Ngọc (theo phân tích ở phần 1) nên trách nhiệm hình sự đối với tội giết người chưa đạt không thể được đặt ra.

KẾT LUẬN

Tội phạm giết người vẫn đang diễn ra ở khắp nơi và liên tục ở nước ta, đe dọa sự bình yên của xã hội. Do đó, đấu tranh phòng ngừa tội giết người là một việc làm hết sức cần thiết ở nước ta hiện nay, là nhiệm vụ hết sức quan trọng của chế độ ta.

                                             

Danh mục tài liệu tham khảo

1.  Giáo trình Luật hình sự Việt Nam Trường  Đại học Luật Hà Nội Tập 1. Nhà Xb CAND 2007.

2. Giáo trình luật hình sự Việt Nam, Trường đại học Luật Hà Nội, Tập thể tác giả do PGS.TS. Nguyễn Ngọc Hoà chủ biên, NXB Công an Nhân.

3.  Bình luận khoa học BLHS Việt Nam (bình luận chuyên sâu), Đinh Văn Quế, Nxb. TPHCM, 2004 - 2006

4. Bộ luật hình sự năm 1999 – được sửa đổi, bổ xung năm 2009.

5. Bộ luật Hình sự nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam năm 1999.

6. Tạp chí Luật học số 2/2003. 

7. Tạp chí luật học số 4/2002.

8. www.chinhphu.vn

9. www.luatvietnam.com.vn

các cụm từ chuyên môn viết tắt:

TNHS: trách nhiệm hình sự          

BLHS: bộ luật hình sự

          QHNQ: quan hệ nhân quả

          CTTP: cấu thành tội phạm

Hình sự- Do mâu thuẫn trong sinh hoạt, Phương rút con dao nhọn dài 18,6cm, lưỡi dài 6,4cm, bản rộng 2,1cm (dao Phương mang theo để gọt ba-via nhựa) đâm một nhát trúng ngực trái Điệp. Điệp sững người lại và hô: “nó có dao” rồi ngã xuống. Do vết thương quá nặng nên Điệp đã chết trên đường đi cấp cứu. Tại Bản giám định pháp y số 1888/GĐPY của phòng kỹ thuật hình sự đã kết luận: “Điệp chết do mất máu nhiều không phục hồi. Vết thương thủng qua thành cơ tim. Thương tích này do vật nhọn có một lưỡi sắc tác động gây nên”. Hỏi: a. Xác định thời điểm quan hệ pháp luật hình sự phát sinh? b. Tội giết người mà Phương thực hiện thuộc loại tội phạm gì theo quy định tại khoản 3 Điều 8 BLHS? Tại sao? c. Xác định hình thức lỗi của Phương?

Đề 5:

Do mâu thuẫn trong sinh hoạt, Phương rút con dao nhọn dài 18,6cm, lưỡi dài 6,4cm, bản rộng 2,1cm (dao Phương mang theo để gọt ba-via nhựa) đâm một nhát trúng ngực trái Điệp. Điệp sững người lại và hô: “nó có dao” rồi ngã xuống. Do vết thương quá nặng nên Điệp đã chết trên đường đi cấp cứu. Tại Bản giám định pháp y số 1888/GĐPY của phòng kỹ thuật hình sự đã kết luận: “Điệp chết do mất máu nhiều không phục hồi. Vết thương thủng qua thành cơ tim. Thương tích này do vật nhọn có một lưỡi sắc tác động gây nên”.

Hỏi:

a. Xác định thời điểm quan hệ pháp luật hình sự phát sinh?

b. Tội giết người mà Phương thực hiện thuộc loại tội phạm gì theo quy định tại khoản 3 Điều 8 BLHS? Tại sao?

c. Xác định hình thức lỗi của Phương?

TÌNH HUỒNG

 “Do mâu thuẫn trong sinh hoạt, Phương rút con dao nhọn dài 18,6cm, lưỡi dài 6,4cm, bản rộng 2,1cm (dao Phương mang theo để gọt ba-via nhựa) đâm một nhát trúng ngực trái Điệp. Điệp sững người lại và hô: “nó có dao” rồi ngã xuống. Do vết thương quá nặng nên Điệp đã chết trên đường đi cấp cứu. Tại Bản giám định pháp y số 1888/GĐPY của phòng kỹ thuật hình sự đã kết luận: “Điệp chết do mất máu nhiều không phục hồi. Vết thương thủng qua thành cơ tim. Thương tích này do vật nhọn có một lưỡi sắc tác động gây nên”.

GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

a. Xác định thời điểm quan hệ pháp luật hình sự phát sinh?

Trước khi bước vào giai đoạn chuẩn bị phạm tội, bao giờ người phạm tội cũng có ý định phạm tội, nhưng ý định phạm tội chưa bị coi là tội phạm. Luật hình sự Việt Nam chỉ coi là có hành vi phạm tội và lúc đó trách nhiệm hình sự có thể được đặt ra khi người phạm tội đã bước vào giai đoạn chuẩn bị. Trong trường hợp trên, Phương đâm Điệp do không có sự chuẩn bị từ trước nên thời điểm quan hệ pháp luật hình sự phát sinh chính là lúc mà Phương rút dao nhọn dài 18,6cm, lưỡi dài 6,4cm, bản rộng 2,1cm (dao Phương mang theo để gọt ba-via nhựa) đâm một nhát trúng ngực trái Điệp.

b. Tội giết người mà Phương thực hiện thuộc loại tội phạm gì theo quy định tại khoản 3 Điều 8 BLHS? Tại sao?

Trước hết cần xác định tội danh của Phương là tội giết người và được quy định tại Điều 93 Bộ luật hình sự .

Theo quy định tại khoản 1, 2 Điều 93 thì:  

1. Người nào giết người thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ mười hai năm đến hai mươi năm, tù chung thân hoặc tử hình: Giết nhiều người; Giết phụ nữ mà biết là có thai; Giết trẻ em;Giết người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân;Giết ông, bà, cha, mẹ, người nuôi dưỡng, thầy giáo, cô giáo của mình; Giết người mà liền trước đó hoặc ngay sau đó lại phạm một tội rất nghiêm trọng hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng; Để thực hiện hoặc che giấu tội phạm khác; Để lấy bộ phận cơ thể của nạn nhân; Thực hiện tội phạm một cách man rợ; Bằng cách lợi dụng nghề nghiệp; Bằng phương pháp có khả năng làm chết nhiều người; Thuê giết người hoặc giết người thuê; Có tính chất côn đồ; Có tổ chức; Tái phạm nguy hiểm; Vì động cơ đê hèn.

2. Phạm tội không thuộc các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm”

Theo khoản 3 Điều 8 Bộ luật hình sự:

Tội phạm ít nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại không lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến ba năm tù; tội phạm nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến bảy năm tù; tội phạm rất nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại rất lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến mười lăm năm tù; tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại đặc biệt lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là trên mười lăm năm tù, tù chung thân hoặc tử hình.

 Khung hình phạt cao nhất mà Phương có thể phải chịu là 15 năm theo quy định tại khoản 2 Điều 93 .Mà việc xác định tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là căn cứ vào mức cao nhất của khung hình phạt mà luật quy định về tội phạm đó. Như vậy tội giết người của Phương theo quy định tại khoản 1 Điều 93 thì mức phạt cao nhất mà Phương có thể phải nhận là mười là tử hình vậy tội của Phương  thuộc tội phạm rất nghiêm trọng.

c. Xác định hình thức lỗi của Phương.

Hình thức lỗi của Phương là lỗi cố ý. Cụ thể là lỗi cố ý trực tiếp Theo quy định tại Điều 9 của Bộ luật hình sự thì lỗi cố ý trực tiếp là lỗi của người khi thực hiện hành vi gây nguy hiểm cho xã hội, “nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước được hậu quả của hành vi đó và mong muốn hậu quả đó xảy ra” .Hành vi của Phương đã gây ra hậu quả là cái chết của Điệp và đó là một hành vi nguy hiểm cho xã hội. Phương hoàn toàn nhận thức được sự nguy hiểm trong hành vi của mình nhưng vẫn thực hiện và mong muốn cho hậu quả xảy ra .

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật hình sự Việt Nam Tập 1, Nxb. CAND, Hà Nội, 2007

2. Bộ luật hình sự năm 1999, sử đổi, bổ sung năm 2009

3. Bình luận khoa học BLHS Việt Nam, Đinh Văn Quế, Nxb. TPHCM

4. Bình luận khoa học BLHS Việt Nam năm 1999 – Tập 1 Phần chung –TS.Uông Chu Lưu (chủ biên) – NXB.Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1999.

Hôn nhân GĐ- QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ SỐNG CHUNG VỚI NHAU NHƯ VỢ CHỒNG MÀ KHÔNG ĐĂNG KÝ KẾT HÔN

I.MỞ ĐẦU

        Lối sống  tự do kiểu phương Tây cũng đang xâm nhập khá mạnh

vào đời sống người Việt Nam, đặc biệt là trong thanh niên và cả một bộ phận trong tầng lớp tri thức. Như một xu hướng tất yếu của xã hội hiện đại, cần có thái độ và cách nhìn khác đối với vấn đề mà từ trước đến nay vẫn được xem là vấn đề tế nhị và ngại đề cập.

       Một điều có thể dễ dàng nhận thấy rằng việc Nam, nữ chưa kết hôn mà sống chung như vợ chồng hiện nay ở Việt Nam là rất phổ biến. Thực tế cũng chứng minh rằng hậu quả của việc làm này cũng rất đa dạng và không thể lường trước được. Có những cặp đôi thì chính thức trở thành vợ chồng và có cuộc sống hạnh phúc sau thời gian sống thử.

       Theo quan điểm của tôi, người quyết định cuối cùng của việc sống thử hay không sống thử vẫn là người phụ nữ. Và người phụ nữ phải là người hiểu, lường trước được hậu quả nghiệm trọng có thể xảy ra với hai người, tới sức khoẻ sinh sản của chính bản thân mình để mà đưa ra quyết định. Xã hội ngày càng phát triển, sự giao lưu văn hoá giữa các vùng miền, các dân tộc, các quốc gia ngày càng trở nên phổ biến, nên khó có thể tránh khỏi việc bị du nhập những nét văn hoá không tốt, suy đồi ở các nơi khác làm phương hại tới bản sắc văn hoá của dân tộc mình, đất nước mình. Bởi thế nhiệm vụ của công tác giáo dục, tuyên truyền trong từng nhà trường, từng địa phương, từng tổ chức... là hết sức quan trọng. Mặt khác mỗi cá nhân, mỗi công dân cũng phải tự nhận thức được mặt lợi, hại trong việc làm của mình để tránh hậu quả đáng tiếc xảy ra.

II. NỘI DUNG

1.KHÁI NIỆM HÔN NHÂN

      Hôn nhân là sự liên kết giữa người đàn ông và người đàn bà được pháp luật thừa nhận để xây dựng gia đình và chung sống với nhau suốt đời trên nguyên tắc hoàn toàn bình đẳng và tự nguyện theo quy định của pháp luật và xây dựng gia đình hạnh phúc,dân chủ, hòa thuận và bền vững.”hôn nhân là quan hệ giữa vợ và chồng sau khi đã kết hôn”.(Khoản 6 Điều 8 Luật hôn nhan và gia đình năm 2000)

2.QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ SỐNG CHUNG VỚI NHAU NHƯ VỢ CHỒNG MÀ KHÔNG ĐĂNG KÝ KẾT HÔN

      Nghị quyết 35/2000/QH10 ngày 9/6/2000 của Quốc hội quy định: Từ ngày 1/1/2001, nam và nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn, đều không được pháp luật chấp nhận là vợ chồng...

       Theo khoản 2 Điều 8 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000: “Kết hôn là việc nam và nữ xác lập quan hệ vợ chồng theo quy định của pháp luật về điều kiện kết hôn và đăng ký kết hôn”.

       Tại khoản 1 Điều 11 Luật Hôn nhân và Gia đình quy định: “Việc kết hôn phải được đăng ký và do cơ quan nhà nước có thẩm quyền (sau đây gọi là cơ quan đăng ký kết hôn) thực hiện theo nghi thức quy định tại Điều 14 của Luật này. Mọi nghi thức kết hôn không theo quy định tại Điều 14 của Luật này đều không có giá trị pháp lý.Nam, nữ không đăng ký kết hôn mà chung sống với nhau như vợ chồng thì không được pháp luật công nhận là vợ chồng. Vợ chồng đã ly hôn muốn kết hôn lại với nhau cũng phải đăng ký kết hôn”.

       Điều 14 Luật Hôn nhân và Gia đình quy định về tổ chức đăng ký kết hôn như sau: “Khi tổ chức đăng ký kết hôn phải có mặt hai bên nam, nữ kết hôn. Đại diện cơ quan đăng ký kết hôn yêu cầu hai bên cho biết ý muốn tự nguyện kết hôn, nếu hai bên đồng ý kết hôn thì đại diện cơ quan đăng ký kết hôn trao Giấy chứng nhận kết hôn cho hai bên”.

       Tại khoản 3 Nghị quyết 35/2000/QH10 ngày 9/6/2000 của Quốc hội hướng dẫn về việc thi hành Luật Hôn nhân và Gia đình quy định về việc áp dụng quy định tại khoản 1 Điều 11 của luật này được thực hiện như sau:

a)  Trong trường hợp quan hệ vợ chồng được xác lập trước ngày 3/1/1987, ngày Luật hôn nhân và gia đình năm 1986 có hiệu lực mà chưa đăng ký kết hôn thì được khuyến khích đăng ký kết hôn; trong trường hợp có yêu cầu ly hôn thì được Tòa án thụ lý giải quyết theo quy định về ly hôn của Luật hôn nhân và gia đình năm 2000.

b)  Nam và nữ chung sống với nhau như vợ chồng từ ngày 3/1/1987 đến ngày 1/1/2001, mà có đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật này thì có nghĩa vụ đăng ký kết hôn trong thời hạn hai năm, kể từ ngày Luật này có hiệu lực cho đến ngày 1/1/2003; trong thời hạn này mà họ không đăng ký kết hôn, nhưng có yêu cầu ly hôn thì Tòa án áp dụng các quy định về ly hôn của Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 để giải quyết. Từ sau ngày 1/1/2003 mà họ không đăng ký kết hôn thì pháp luật không công nhận họ là vợ chồng.

c)  Kể từ ngày 1/1/2001 trở đi, trừ trường hợp quy định tại điểm a và điểm b khoản 3 của Nghị quyết này, nam và nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn, đều không được pháp luật chấp nhận là vợ chồng…”.

Như vậy:

1. Nếu nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng trước ngày 3/1/1987 thì vẫn được coi là vợ chồng (hôn nhân thực tế). Khi tiến hành khai lý lịch bản thân sẽ phải khai họ tên vợ hoặc tên chồng.

2. Nếu nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng kể cả có tổ chức đám cưới nhưng chưa đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật nêu trên thì đều không được pháp luật chấp nhận là vợ chồng. Do đó khi khai lý lịch bản thân sẽ không phải khai họ tên vợ hoặc chồng.

3. QUAN  ĐIỂM CỦA CÁ NHÂN

      Theo quan điểm của cá nhân tôi hoàn toàn không dồng tình với việc chưa kết hôn mà chung sống với nhau như vợ  chồng bởi lẽ nó không phù hợp vời thuần phong mỹ tục của con người Việt Nam. Đứng trên khía cạnh xét về phong tục truyền thống, thuần phong mỹ tục của Việt Nam thì “sống thử” là một lối sống không phù hợp với mọi nếp sống, mất đi vẻ đẹp quý giá của con người. Đồng thời, “sống thử” khó được toàn xã hội chấp nhận, đó là lối sống sai lầm, buông thả, phóng túng, làm băng hoại các giá trị đạo đức truyền thống, là một biểu hiện của sự xuống cấp về đạo đức trong lối sống thực dụng. Đặt biệt trong xã hội phong kiến trước đây điều này được thể hiện rõ nét nhất. Thời điểm lúc xưa các đôi trai gái yêu nhau thật nên thơ và êm đềm, tình yêu ngày xưa cứ như là những câu chuyện tình được thêu dệt nên cho mọi người nghe. Các đôi trai gái ngày xưa yêu nhau với thái độ rụt rè, nhút nhát, “mắc cỡ”, họ cùng có những lý tưởng riêng cho cả hai, cuộc sống sau hôn nhân của họ mỹ mãn và đạt được nhiều điều hay, tiến bộ hơn. Ngày xưa họ quen nhau cũng chỉ bằng ánh mắt đưa tình, bằng tài nghệ tinh hoa, họ tìm hiểu nhau trong thời gian dài và điều họ tộn trọng nhất là vượt quá giới hạn. Bởi vì họ tôn trọng và biết được hậu quả của không xin phép ấy. Còn giới trẻ hiện nay thì có xu hướng chung là nếu thích thì yêu, hợp hay không sống thử thì sẽ biết.

       Nên có những buổi tuyên truyền, những buổi hội thảo, những diễn đàn và những bài viết liên quan đến vấn đề này, nên tổ chức và khai triển dưới nhiều khía cạnh khác nhau trong xã hội.Nước ta là một nước phương Đông với nhiều giá trị đạo đức tốt đẹp, vì vậy, người Việt Nam dù có văn minh hay học hỏi ở nước ngoài thế nào cũng nên giữ lại nét truyền thống của dân tộc mình,phương Tây có nhiều cái hay cái mới cần học, nhưng họ cũng có những cái không nên học, hoặc dù có học cũng nên điều chỉnh sao cho phù hợp với nước mình.Bản thân các bạn sinh viên, nên cố gắng học hỏi, trau dồi kiến thức về tình yêu, về hôn nhân gia đình, không nên vì những lời ngon ngọt của người yêu mà bỏ qua những chuẩn mực, giá trị đạo đức của người Việt Nam. Các bạn gái phải tự biết bảo vệ cái quý giá nhất của mình.Các bạn nam nên thông cảm và cùng người yêu mình xây dựng tình yêu đẹp,tránh xa những cám dỗ đời thường.Các bạn cũng nên tham gia các hoạt động đoàn đội,các buổi tuyên truyền nói về vấn đề này để tăng thêm vốn hiểu biết cho chính mình.

4.NGUYÊN NHÂN SỐNG THỬ

       Do sống xa nhà nên thiều thốn tình cảm, thiếu sự quản lí của gia đình nên buông thả, do sức ép về kinh tế nên phải góp gạo thổi cơm chung, và, đặc biệt là do ảnh hưởng từ văn hóa phương Tây....Rất ít khi thấy mọi người đưa ra lí do đơn giản nhất mà đầu tiên nhất là tình yêu.
Cụ thể,thứ nhất là điều kiện kinh tế của cả bạn nam và nữ chưa cho phép họ làm đám cưới, mua nhà, tổ chức đời sống gia đình. Thứ hai, đa số bạn trẻ sống chung trước hôn nhân đều ở xa gia đình, xa sự quản lý của bố mẹ nên có thể sống theo ý mình. Thứ ba là đôi nam nữ bị thúc đẩy bởi nhu cầu tình dục cần được thỏa mãn.
      Có thể nói, những nguyên nhân dẫn đến tình trạng sống chung trước hôn nhân là do giáo dục và nhận thức. Hiện nay vấn đế giáo dục về tính dục cho con em giữa gia đình và nhà trường còn hạn chế. Vì thế giới trẻ tự trang bị cho mình những kiến thức đó qua phim ảnh, sách báo, những trang web về tình dục... Và như vậy một trong những nguyên nhân khiến sống thử được giới trẻ ủng hộ vì nó phù hợp với tâm lý tò mò, háo hức khám phá cái mới của giới trẻ. Xét về mặt hoàn cảnh đó là những người sống xa gia đình, không có người thân bên cạnh làm chỗ dựa tinh thần. Xét về mặt tâm lý đó là những người yếu đuối, cảm thấy cô đơn và có nhu cầu về tình cảm cao. Mặt khác, tình trạng sống chung trước hôn nhân chủ yếu ở các đô thị vì nơi đó không có sự kiểm soát của gia đình, nơi đây không có người thân thiết, và rồi họ tìm đến nhau để bù đắp cho nhau những thiếu thốn đó. Một nguyên nhân nữa khiến ngày càng có nhiều bạn trẻ quan hệ tình dục trước hôn nhân đó là ngày nay có nhiều các phương pháp ngừa thai nhân tạo hiệu quả.

5.GIẢI PHÁP

      Điều ai cũng biết là ở Việt nam, khi một cặp đang yêu đương bị xẩy ra những việc đáng tiếc như có thai ngoài mong muốn, thì phản ứng của gia đình và xã hội đối với người phụ nữ thường là nặng nề hơn. Và nếu quan hệ có sự trục trặc xẩy ra, thì người phụ nữ cũng thường phải gánh hậu quả lớn hơn. Nếu quan hệ tình dục là hệ quả của những suy xét thiếu chín chắn, vị kỷ, hoặc thậm chí trục lợi, thì rõ ràng những tình huống kiếu này thường ít được tính đến trong quyết định của hai người tham dự vào quan hệ. Và vì vậy những hậu quả đó lại thường hay xẩy ra. Ngược lại, nếu đó là quyết định được suy xét bởi những người hiểu rõ trách nhiệm về việc mình làm, thì gánh nặng rủi ro của người phụ nữ, nếu kết cục xấu thực sự xẩy ra, phải được cả hai cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đi đến quyết định “sống thử”. Vì vậy, việc có hay không tiếng nói của người phụ nữ trong quyết định về “sống thử” có thể được xem như một tín hiệu cho thấy quan hệ đó đang đi theo chiều hướng nào, tích cực hay tiêu cực. 
    Gia đình là nhân tố quyết định hình thành nên nhận thức của mỗi con người. Vì vậy vai trò của những bậc ba mẹ là hết sức quan trọng trong việc rèn luyện tính cách và giúp mọi người hiểu rõ về những mối quan hệ hết sức phức tạp trong cuộc sống hàng ngày. Sự quan tâm của cộng đồng, đặt biệt là trường học cần trang bị cho học sinh những kiến thưc cơ bản của giáo dục giới tính, có những môn học cần thiết về giáo dục giới tính sẽ giúp mọi người hiểu và nhận thức rõ về vấn đề tình dục như hiện nay.
     Tình yêu là tình cảm thiêng liêng, không thể thiếu trong đời sống của mỗi con người. Tình yêu nam nữ giúp con người thăng hoa trong đời sống tinh thần. Nhưng nó càng có ý nghĩa hơn khi mỗi người hiểu đúng giá trị của tình yêu, biết trân trọng và thực sự giữ gìn cho nhau, như vậy tình yêu sẽ mang tới cho mỗi con người giá trị chân thực của cuộc sống và sống tốt đẹp hơn trong tương lai.